EU dreigt met harde maatregelen tegen China: moet voor oktober concrete stappen tonen

De Europese Unie heeft China een politieke deadline gesteld: tegen oktober moet uit de onderhandelingen over handelsonevenwichtigheden, markttoegang en exportcontroles concrete resultaten blijken. Als dat niet gebeurt, dreigt de EU met harde tegenmaatregelen.

De spanningen tussen de EU en China zijn de afgelopen maanden opgelopen, vooral door het groeiende handelsoverschot van China ten opzichte van de EU. Vorig jaar bedroeg dat tekort 359,8 miljard euro, bijna een miljard euro per dag. Dat is vijftien procent meer dan het jaar ervoor, gebaseerd op de meest recente cijfers van Eurostat.

De EU maakt zich zorgen over de zogeheten structurele overcapaciteit in China, met name in sectoren als staal, zonnepanelen, elektrische auto’s en batterijen. Die overcapapaciteit zou Europese markten overspoelen nu andere markten hun grenzen sluiten. In het eerste kwartaal van 2026 bereikte het handelsoverschot van de EU met China 98 miljard euro, het hoogste niveau sinds 2022.

EU-voorzitter Ursula von der Leyen liet deze week weten dat de EU klaarstaat om haar middelen volledig in te zetten als dialoog niet tot resultaat leidt. Achter de schermen zijn er al meer dan twintig consultaties en twee digitale onderhandelingsronden gevoerd tussen de handelsleiders van beide partijen. Toch zijn er nog geen concrete Chinese toegevingen of lijsten met producten die onder een mogelijke overeenkomst zouden vallen bekendgemaakt.

De EU onderzoekt intussen of Chinese subsidies JD.com een oneerlijk voordeel hebben gegeven in de geplande overname van de Duitse elektronica-reus Ceconomy, eigenaar van MediaMarkt. China heeft recentelijk Chinese bedrijven en personen verboden de EU te helpen bij deze zaak. Volgens China overschrijdt de EU haar jurisdictie met dit onderzoek, wat de handelsbesprekingen verder onder druk zet.

De zaak rond JD.com wordt naar verwachting beslist rond dezelfde tijd als de oktoberdeadline, vrijwel gelijktijdig met een gepland bezoek van handelscommissaris Maroš Šefčovič aan Beijing. Experts verwachten dat de onderhandelingen waarschijnlijk zullen leiden tot uitstel van de moeilijkste kwesties, met maatregelen die geleidelijk en over een lange periode zullen worden ingevoerd.

Volgens Espen Thygesen, adviseur bij de denktank Agenda, beweegt de EU zich steeds meer in de richting van een actievere industriepolitiek, met meer overheidsingrijpen en bescherming van strategische sectoren. De pandemie en de oorlog in Oekraïne hebben deze ontwikkeling versterkt. De vraag is of de EU bereid is de kosten te dragen van eventuele Chinese tegenmaatregelen, die exporteurs, toeleveringsketens en consumenten kunnen raken.

Ook voor Noorwegen is de zaak niet alleen afhankelijk van de beslissing van de EU. Als lid van de EER maakt Noorwegen deel uit van de interne markt van de EU, maar staat het buiten de douane-unie en het gemeenschappelijke handelspolitieke beleid. Dat betekent dat Noorwegen niet automatisch meegaat met EU-maatregelen, maar ook niet automatisch beschermd is tegen nieuwe handelsbarrières.

Noorwegen ondervond dit al eerder. Toen de EU in 2018 beschermende maatregelen invoerde tegen Chinese staalimporten, kreeg Noorwegen, IJsland en Liechtenstein een uitzondering. Bij nieuwe maatregelen tegen ferro-legeringen vorig jaar november gold dat niet. Het is nog onduidelijk hoe Noorwegen zal worden behandeld als de EU haar maatregelen tegen Chinese overcapaciteit aanscherpt.

De Noorse regering volgt de ontwikkelingen op de voet en benadrukt dat eventuele maatregelen doelgericht, evenredig en in lijn met internationale regels moeten zijn. Staatssecretaris Astrid Bergmål van Buitenlandse Zaken zegt dat het nog te vroeg is om een standpunt in te nemen, omdat de EU nog geen concrete plannen heeft gepresenteerd. Tegelijkertijd houdt de regering rekening met de risico’s van omleiding van Chinese goederen als de EU haar markt verder afsluit.

E24 berichtte over deze ontwikkelingen.