Bill Gates, yapay zekâ vergisinin gerekli olduğunu yineledi: 'Bu dönem tarihimizin en çalkantılı dönemlerinden biri olacak'

Microsoft’un kurucu ortağı Bill Gates, yapay zekâ alanındaki görüşlerini blogunda geniş bir şekilde paylaştı. Gates, yapay zekâya vergi uygulanması gerektiğini savunarak, sektördeki ekonomik çıkarlarına rağmen bu duruşunu sertleştirdiğini belirtti.

Gates, yapay zekânın hem faydalarını hem de risklerini aynı anda beraberinde getireceğini öne sürdü. Bu durumun, toplumların olumsuz etkilerle karşılaşmadan önce olumlu yönlerinden yararlanmak için zaman bulamayacağı anlamına geldiğini ifade etti. Ayrıca, hiçbir liderin, uzmanın, hükûmetin ya da ülkenin bu yeni döneme hazır olmadığını ve "hatta bir plan hazırlamak için bile bir planın bulunmadığını" vurguladı.

Yapay zekânın potansiyelini değerlendiren Gates, teknolojinin en büyük eşitlik mekanizmalarından biri olabileceği kadar, en büyük adaletsizlik kaynaklarından biri de olabileceğini dile getirdi. Gates’e göre, bu sonuçlar teknolojiden çok, şimdiden alınacak siyasi kararlarla belirlenecek. Teknolojinin sağlık, tarım, eğitim ve kamu hizmetleri gibi alanlarda büyük fayda sağlayabileceğini kabul ederken, aynı zamanda üç temel riski de öne çıkardı: kitlesel işsizlik, kötü niyetli aktörlerin zarar verme kapasitesinin artması ve gençlerin duygusal gelişimindeki olumsuz etkiler.

Gates, yapay zekâ çağına ilişkin geçmişten bir örnek vererek, ABD’nin tarımdan ofis çalışmasına geçiş sürecini hatırlattı. Bu geçişin nesiller boyu sürdüğünü ve insan yargısına dayalı işlerin ortaya çıktığını, ancak yapay zekânın bu tür işleri tehdit edebileceğini belirtti. 2017 yılında robotlara vergi önerisinde bulunmuş ancak bu öneri kabul görmemişti. Gates, mevcut vergi sisteminin insan istihdamını cezalandırıp otomatikleşmeyi teşvik ettiğini, çünkü maaşların vergilendirilmesine karşın robotların gider olarak amorti edilebildiğini ifade etti.

Gates, yapay zekâ çağına geçişi daha adil ve kontrollü hale getirmek için üç somut adım önerdi. İlk olarak, robotlara ve yapay zekâ token’larına vergi uygulanmasını, böylece yeniden eğitim programlarının finanse edilmesini ve sosyal güvenlik sisteminin güçlendirilmesini savundu. İkinci olarak, devlet ve uluslararası düzeyde yeni bir kurumsal çerçeve oluşturulmasını, tıpkı ABD’nin 11 Eylül sonrası güvenlik alanında yaptığı gibi. Üçüncü önerisi ise, bakım gibi insana özgü işlerin korunmasıydı.

Gates, bu önerilerin uygulanmasının son derece zor olduğunu kabul etti. Zira yapay zekâ teknolojisinin güvenlik, istihdam, eğitim, vergi, enerji ve sağlık gibi birçok alanı aynı anda etkilediğini ve mevcut kurumların bu çok yönlü yapıya uygun olmadığını belirtti. Gates, ABD ve Çin’in bu teknolojiyi geliştirme konusunda en büyük teşvike sahip iki ülke olarak iş birliği yapması gerektiğini vurguladı. Ancak, 2017 yılında Avrupa Parlamentosu’nun robot vergisi önerisini reddetmesi ve liberal ekonomistler tarafından ilerlemeye aykırı görülmesi gibi engellerin hâlâ var olduğunu kabul etti.

Uzmanlar arasında da farklı görüşler bulunuyor. Washington Üniversitesi’nden Oren Etzioni, robotlara vergi uygulanmasını desteklerken, token’lara vergi konulmasını makine yazılarının vuruşlarını vergilendirmeye benzeterek eleştirdi. Gates’in önerilerinin uygulanabilirliği konusunda ise ciddi şüpheler mevcut.

Xataka dergisinde yayınlanan bu haber, Eva R. de Luis tarafından kaleme alındı.